افزایش محسوس بارشها و ثبت شرایط دمایی متعادل در سال آبی جاری، خراسان شمالی را در جمع استانهای برتر قرار داد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد، خراسان شمالی، استانی با تنوع کمنظیر اقلیمی و موقعیت جغرافیایی خاص در شمال شرق ایران، همواره بهعنوان یکی از مناطق مهم کشور در حوزه کشاورزی، منابع طبیعی و مدیریت آب شناخته میشود؛ استانی که زندگی بسیاری از ساکنان آن به وضعیت بارشها، نوسانات دمایی و رفتار سامانههای جوی وابسته است. در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی جهانی، کاهش بارشهای مؤثر در برخی مناطق کشور و افزایش تنش آبی، اهمیت پایش دقیق وضعیت هواشناسی را بیش از گذشته نمایان کرده است. در چنین شرایطی، دادههای هواشناسی تنها ابزار پیشبینی وضعیت جوی نیست، بلکه به عنوان یک شاخص راهبردی در برنامهریزی توسعه اقتصادی، امنیت غذایی، مدیریت منابع آب و حتی سیاستگذاریهای کلان منطقهای مورد استفاده قرار میگیرد.
در این میان، گزارشهای جدید هواشناسی از وضعیت اقلیمی خراسان شمالی نشان میدهد که این استان در سال آبی و زراعی جاری شرایط نسبتاً مطلوبی را نسبت به بسیاری از مناطق کشور تجربه کرده است. قرار گرفتن در جمع استانهای برتر کشور از نظر شاخصهای بارشی و دمایی، فرصتی ارزشمند برای تقویت بخش کشاورزی و افزایش بهرهوری منابع طبیعی به شمار میرود. بارشهای مناسب، در کنار تعدیل نسبی نوسانات دمایی، میتواند نقش مهمی در احیای منابع آب زیرزمینی، افزایش عملکرد محصولات باغی و زراعی و کاهش مخاطرات ناشی از خشکسالیهای فصلی داشته باشد. با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که این شرایط مطلوب نباید موجب غفلت از چالشهای ساختاری حوزه آب و محیط زیست شود؛ چرا که تغییرات اقلیمی همچنان میتواند الگوهای جوی را به شکل ناگهانی دستخوش تغییر کند.
از سوی دیگر، تنوع جغرافیایی خراسان شمالی موجب شده است که این استان با طیف گستردهای از شرایط اقلیمی از مناطق کوهستانی سردسیر تا دشتهای معتدل مواجه باشد. این تنوع اگرچه فرصتهای اقتصادی متعددی برای توسعه کشاورزی، گردشگری طبیعی و انرژیهای تجدیدپذیر فراهم میکند، اما در عین حال نیازمند برنامهریزی دقیق و علمی برای مدیریت مخاطرات جوی است. ثبت رکوردهای دمایی، میزان رطوبت نسبی و سرعت وزش باد در ایستگاههای مختلف استان نشان میدهد که رفتار جوی در خراسان شمالی دارای پیچیدگیهای خاص خود است و همین موضوع نقش سازمان هواشناسی را در ارائه هشدارهای پیشگیرانه و اطلاعات دقیق به دستگاههای اجرایی و مردم پررنگتر میکند.
در کنار مزیتهای اقلیمی، اهمیت مدیریت علمی منابع آب در خراسان شمالی نیز بیش از پیش احساس میشود. وابستگی اقتصاد محلی به کشاورزی، ضرورت استفاده از فناوریهای نوین آبیاری و اصلاح الگوی کشت را افزایش داده است. کارشناسان معتقدند بهرهبرداری هوشمند از شرایط جوی مطلوب سال جاری میتواند به افزایش تابآوری بخش کشاورزی در برابر بحرانهای آینده کمک کند. همچنین توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، یکی دیگر از ظرفیتهای مهم استان است که با توجه به ساعات آفتابی مناسب، میتواند در برنامههای توسعهای آینده مورد توجه قرار گیرد.
در چنین بستری، نقش سازمان هواشناسی استان تنها به پیشبینی وضعیت هوا محدود نمیشود، بلکه این نهاد به عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت بحران و برنامهریزی توسعه پایدار منطقهای شناخته میشود. صدور هشدارهای جوی، پایش لحظهای شرایط آبوهوایی و اطلاعرسانی بهموقع به کشاورزان و مدیران اجرایی، از جمله اقداماتی است که میتواند از خسارات اقتصادی و اجتماعی ناشی از مخاطرات جوی جلوگیری کند.
خبرنگار تسنیم در گفت وگویی تفصیلی با نوربخش داداشی، مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی ضمن بررسی جامع وضعیت اقلیمی خراسان شمالی به واکاوی اهمیت تحلیل دادههای هواشناسی برای راهبردی آینده توسعه استان پرداخت که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: آقای داداشی، با توجه به آمارهای منتشرشده از سوی اداره کل هواشناسی استان، خراسان شمالی در سال آبی و زراعی جاری در چه جایگاهی از نظر شاخصهای بارش و دما قرار گرفته و این موضوع چه اهمیتی برای استان دارد؟
داداشی: براساس بررسی دقیق دادههای آماری مربوط به سال آبی و زراعی جاری، خراسان شمالی از نظر مجموع شاخصهای بارشی و وضعیت دمایی در میان ۱۰ استان برتر کشور قرار گرفته است. این جایگاه بهویژه برای استانی که اقتصاد آن وابستگی جدی به کشاورزی و منابع طبیعی دارد، بسیار مهم و استراتژیک محسوب میشود.
بارشهای مناسب در یک سال زراعی، تنها به معنای تأمین آب سطحی نیست، بلکه تأثیر مستقیم بر تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، احیای چشمهها و قنوات و همچنین افزایش راندمان تولید محصولات کشاورزی دارد. در شرایطی که بسیاری از استانهای کشور با تنش آبی مواجه هستند، شرایط نسبتاً مطلوب بارشی در خراسان شمالی یک مزیت نسبی برای برنامهریزی توسعه پایدار محسوب میشود.
در واقع میتوان گفت اقلیم استان در سال زراعی جاری، فرصت مناسبی برای مدیریت منابع آبی و افزایش امنیت غذایی منطقه فراهم کرده است. البته این شرایط به معنای رفع کامل چالشهای آبی نیست و مدیریت مصرف همچنان باید با جدیت دنبال شود.
تسنیم: روند بارندگیها در استان از ابتدای سال آبی و زراعی جاری چگونه بوده است؟ آیا این بارشها از نظر توزیع زمانی و مکانی نیز وضعیت مطلوبی داشتهاند؟
داداشی: بررسی روند زمانی بارشها نشان میدهد که میزان بارندگیها در مقایسه با میانگین بلندمدت از روند افزایشی نسبی برخوردار بوده است. این افزایش نه تنها از نظر حجم بارش، بلکه از نظر توزیع مناسبتر بارندگی در طول فصول نیز اهمیت دارد.
توزیع مناسب بارشها از این جهت مهم است که اگر بارشها در بازههای کوتاه و به شکل سیلابی رخ دهند، عملاً بخش زیادی از آب وارد چرخه روانآب شده و فرصت نفوذ به خاک و تغذیه سفرههای زیرزمینی را از دست میدهد. اما در سال زراعی جاری، الگوی بارشها تا حدی به سمت بارشهای مؤثرتر برای بخش کشاورزی و منابع طبیعی حرکت کرده است.
این موضوع بهویژه برای کشاورزان استان که در حوزه تولید محصولات زراعی و باغی فعالیت دارند، میتواند به افزایش عملکرد تولید کمک کند.
تسنیم: وضعیت دمایی استان در این بازه زمانی چگونه ارزیابی میشود و قرار گرفتن استان در رتبه هشتم کشوری از این نظر چه معنایی دارد؟
داداشی: در بررسی شاخصهای دمای میانگین، خراسان شمالی در مقایسه با میانگین بلندمدت کشور در وضعیت نسبتاً متعادلی قرار داشته است. قرار گرفتن استان در رتبه هشتم کشور از نظر اختلاف دمایی با میانگین بلندمدت، نشاندهنده این است که نوسانات دمایی در استان نسبت به بسیاری از مناطق کشور کمتر بوده است.
این شرایط از چند جهت اهمیت دارد. نخست اینکه نوسانات شدید دمایی میتواند به محصولات کشاورزی آسیب وارد کند. دوم اینکه تعادل دمایی در کاهش تبخیر آب و افزایش کارایی منابع آبی نقش دارد. سوم اینکه این شرایط برای مدیریت انرژی و مصرف آب در بخشهای مختلف نیز مزیت محسوب میشود.
بهطور کلی میتوان گفت اقلیم استان در سال جاری از نظر دمایی، شرایط نسبتاً پایداری را تجربه کرده است.
تسنیم: نقش پایشهای هواشناسی در کاهش خسارات ناشی از مخاطرات جوی چیست و اداره کل هواشناسی استان در این زمینه چه اقداماتی انجام میدهد؟
داداشی: پایش مستمر شرایط جوی یکی از مهمترین مأموریتهای سازمان هواشناسی است. در استان خراسان شمالی نیز این موضوع با جدیت دنبال میشود. ما با استفاده از سامانههای پیشبینی عددی، دادههای ماهوارهای و شبکه ایستگاههای هواشناسی، وضعیت جوی را بهصورت لحظهای رصد میکنیم.
یکی از مهمترین خروجیهای این پایشها، صدور هشدارهای بهموقع برای دستگاههای اجرایی، کشاورزان و مردم است. هشدارهای هواشناسی میتواند نقش مهمی در کاهش خسارات ناشی از سیلاب، سرمازدگی، طوفان و سایر مخاطرات جوی داشته باشد.
در واقع هدف اصلی این است که اطلاعات هواشناسی به ابزار تصمیمگیری مدیریتی تبدیل شود.
تسنیم: درباره فرینهای هواشناسی ثبتشده در استان توضیح دهید. ثبت این رکوردهای دمایی و رطوبتی چه پیامی دارد؟
داداشی: ثبت فرینهای هواشناسی نشاندهنده تنوع اقلیمی بالای استان است. برای مثال، در بازه زمانی مورد اشاره، بیشترین دمای ثبتشده ۲۶٫۳ درجه سانتیگراد در ایستگاه پیشقلعه و کمترین دما منفی ۲۰٫۴ درجه سانتیگراد در ایستگاه فاروج ثبت شده است.
این اختلاف دمایی قابل توجه، نشان میدهد که خراسان شمالی دارای اقلیمهای متفاوتی از مناطق سردسیر کوهستانی تا نواحی معتدلتر است. این تنوع اقلیمی اگر بهدرستی مدیریت شود، میتواند مزیت بزرگی برای توسعه کشاورزی متنوع و گردشگری طبیعی باشد.
از سوی دیگر، بیشترین رطوبت نسبی ۱۰۰ درصد در ایستگاه کوسه و کمترین رطوبت نسبی ۱۱ درصد در ایستگاه سیاب ثبت شده است که نشاندهنده تغییرات شدید رطوبتی در نقاط مختلف استان است.
تسنیم: درباره وضعیت بارشهای ۲۴ ساعته و پدیدههای جوی شدید در استان توضیح دهید.
داداشی: در این بازه زمانی، بیشترین بارش ۲۴ ساعته با ۲۸٫۵ میلیمتر در ایستگاه قنبر باغی ثبت شد. همچنین بیشترین سرعت وزش باد با ۳۶ متر بر ثانیه در ایستگاه مهمانک گزارش شده است.
این اعداد نشان میدهد که در کنار بارشهای مناسب، استان همچنان در معرض پدیدههای جوی شدید مانند وزش بادهای تند نیز قرار دارد. بنابراین برنامهریزی برای کاهش خسارات احتمالی ناشی از باد و بارانهای شدید ضروری است.
تسنیم: ساعات آفتابی ثبتشده چه اهمیتی برای استان دارد؟
داداشی: ثبت بیش از ۱۰ ساعت آفتابی در روز در ایستگاه بجنورد، نشاندهنده پتانسیل مناسب استان برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بهویژه انرژی خورشیدی است.
این شاخص میتواند در برنامهریزیهای آینده برای توسعه نیروگاههای خورشیدی، بهینهسازی مصرف انرژی و حتی توسعه کشاورزی گلخانهای مورد استفاده قرار گیرد.
تسنیم: چشمانداز کلی وضعیت اقلیمی استان در سال آبی جاری چگونه ارزیابی میشود؟
داداشی: در مجموع میتوان گفت شرایط جوی خراسان شمالی در سال آبی جاری نسبتاً مطلوب بوده است. قرار گرفتن استان در میان استانهای برتر از نظر بارش و شرایط دمایی، فرصت مهمی برای توسعه پایدار ایجاد کرده است.
با این حال، باید تأکید کنم که تغییرات اقلیمی در سطح جهانی همچنان میتواند الگوهای بارشی و دمایی را دستخوش تغییر کند. بنابراین مدیریت علمی منابع طبیعی و آبی باید به صورت مستمر دنبال شود.
تسنیم: در خصوص هشدار زرد هواشناسی صادرشده برای استان توضیح دهید.
داداشی:هشدار زرد نشاندهنده احتمال بروز مخاطرات جوی با شدت متوسط است. این هشدار از ظهر امروز صادر شده و هدف از آن افزایش آمادگی دستگاههای اجرایی و مردم برای مواجهه با شرایط جوی ناپایدار است.
توصیه ما به مردم این است که در این شرایط از تردد غیرضروری در مناطق پرخطر خودداری کنند و توصیههای ایمنی را جدی بگیرند.
تسنیم: جمعبندی شما از وضعیت اقلیمی استان چیست؟
داداشی: خراسان شمالی در سال آبی جاری از نظر شاخصهای بارش و دما در شرایط نسبتاً مناسبی قرار داشته است. این وضعیت یک فرصت مهم برای توسعه کشاورزی و مدیریت منابع آبی محسوب میشود.
اما بهرهبرداری از این فرصت نیازمند برنامهریزی دقیق، مدیریت مصرف آب و استفاده از فناوریهای نوین در بخش کشاورزی است.
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم tasnimnews
