با ادامه جنگ ایران و اختلال شدید در عرضه انرژی، قیمت فرآوردههای نفتی در بازارهای جهانی به سطوحی بیسابقه رسیده و شکاف میان قیمتهای آتی و واقعی نفت افزایش یافته است؛ موضوعی که فشار تورمی سنگینی بر اقتصاد جهانی وارد کرده است.
به گزارش اقتصادآنلاین، خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی به جهش بیسابقه قیمت فرآوردههای نفتی در پی جنگ ایران پرداخت. طبق این گزارش، سه هفته پس از آغاز جنگ ایران، شکاف میان قیمت قراردادهای آتی نفت و عرضه واقعی که هزینهها را برای مصرفکنندگان در دنیای واقعی تعیین میکند، بهطور فزایندهای در حال افزایش است.
شاخص جهانی برنت بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۱۱۲ دلار در هر بشکه رسیده است؛ این افزایش در حالی رخ داده که بسته شدن تقریباً کامل تنگه هرمز و حملات به تأسیسات انرژی خاورمیانه، عرضه را محدود کرده است. اما هزینه تقریباً هر بشکه واقعی نفت حتی بیشتر در حال افزایش است، زیرا کمبود عرضه باعث افزایش قیمت فرآوردههایی میشود که مصرفکنندگان واقعاً استفاده میکنند، مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت.
جهش قیمت سوخت و فشار بر مصرفکنندگان
پالایشگاهها در آسیا، که بزرگترین منطقه مصرفکننده هستند، در تلاش برای تأمین هرگونه عرضه موجود، محمولههایی را از هزاران مایل دورتر با قیمتهایی بسیار بالاتر از برنت خریداری میکنند. شرکتهای حملونقل جادهای بهتدریج تأثیر افزایش هزینه سوخت را احساس میکنند و در برخی نقاط جهان خرید سوخت مورد استفاده کشتیها کاهش یافته است. با افزایش قیمت سوخت جت به بیش از ۲۰۰ دلار در هر بشکه، شرکتهای هواپیمایی بزرگ اروپایی اعلام کردهاند که مسافران باید این هزینههای اضافی را متحمل شوند.
این فاصله میان بازارهای آتی که بر پایه صدها میلیارد دلار معاملات روزانه استوار است و نفت فیزیکی تا حدی به دلیل تلاشهای تهاجمی آمریکا برای مهار قیمتها، از جمله از طریق آزادسازی ذخایر اضطراری، ایجاد شده است. واقعیت این است که اقتصاد جهانی با فشار تورمی بسیار بیشتری نسبت به آنچه بازارهای آتی نشان میدهند مواجه است؛ موضوعی که فشار بر بانکهای مرکزی و دولت ترامپ را پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر افزایش داده است.
شکاف بازار آتی و واقعی نفت
جف کوری، مدیر ارشد استراتژی مسیرهای انرژی در شرکت کارلایل گروپ، گفت: اگر به بازارهای کاغذی نگاه کنید، کاملاً از بازارهای فیزیکی جدا شدهاند. ما با یک شوک عظیم در عرضه مواجه هستیم.
این شوک قیمتی ممکن است بسیار بدتر شود. غولهای والاستریت، گلدمن ساکس و سیتیگروپ، این هفته اعلام کردند که اگر این درگیری ادامه یابد، قیمتهای آتی ممکن است در هفتههای آینده به رکوردهای تاریخی برسند و از سطح ۱۴۷.۵۰ دلار که در سال ۲۰۰۸ ثبت شده بود، فراتر روند. باقی ماندن فاصله زیاد میان قیمتهای فیزیکی و آتی برای مدت طولانی، امری غیرمعمول است.
پیشبینی رکوردهای جدید و اختلال عرضه
این پیشبینیها ناشی از چیزی است که آژانس بینالمللی انرژی آن را بزرگترین اختلال در عرضه نفت در تاریخ توصیف کرده است. گلدمن ساکس برآورد کرده است که حدود ۱۷ میلیون بشکه در روز از جریان نفتی که از خلیج فارس عبور میکند، تحت تأثیر این درگیری قرار گرفته است.
برنت در دو هفته گذشته دو بار به نزدیکی ۱۲۰ دلار رسید؛ سطحی که از سال ۲۰۲۲ مشاهده نشده بود و فشار بر واشینگتن برای آرام کردن بازار را افزایش داد.
تلاشهای آمریکا برای مهار بازار
روز پنجشنبه، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، به شبکه فاکس بیزنس گفت که تنها چند روز پس از اعلام یک آزادسازی عظیم از ذخایر، با وجود تردیدهایی درباره امکانپذیری لجستیکی، آمریکا ممکن است آزادسازی دیگری را نیز بررسی کند.
او سپس اظهاراتی مطرح کرد که معاملهگران نفت که پیشتر نیز خسته شده بودند را شگفتزده کرد: آمریکا ممکن است برخی از تحریمهای نفت ایران را لغو کند، با وجود اینکه در حال جنگ با تهران است. معاملهگران در سراسر جهان که سالها مجبور بودهاند با نهایت احتیاط به معاملات مرتبط با ایران نزدیک شوند، از این خبر ابراز نارضایتی کردند.
محدودیت ابزارها و نوسانات بازار
سایر تلاشها برای مهار قیمتها شامل خارج کردن نفت روسیه در دریا از تحریمها بوده است و همچنین گمانهزنیهای گستردهای در میان معاملهگران وجود دارد مبنی بر اینکه آمریکا ممکن است در بازارهای آتی مداخله کند؛ موضوعی که بسنت آن را رد کرده است. افزایش شدید نوسانات نیز اندازه موقعیتهایی را که معاملهگران میتوانند اتخاذ کنند محدود کرده، زیرا انجام این معاملات را پرهزینهتر میکند. اگرچه این موضوع به ایجاد سقف قیمتی در بازارهای آتی کمک کرده، اما در مقایسه با تأثیر اختلال در تنگه هرمز محدود است.
کریستوف رول، مشاور جهانی در شرکت کریستول انرژی و اقتصاددان پیشین بیپی، در مصاحبهای با بلومبرگ تیوی گفت: با توجه به این سطح از عدم قطعیت، اگر تنگه باز نشود و ابهام درباره خسارات فیزیکی برطرف نشود، آمریکا تقریباً تمام ابزارهای خود برای جلوگیری از افزایش قیمتها را مصرف کرده است؛ بنابراین کار زیادی از دست آن برنمیآید.
نشانههای تشدید بحران انرژی
نشانههای فشار نیز در حال افزایش است. شرکتهای حملونقل کانتینری در حال افزودن هزینههای اضافی سوخت هستند و نوسانات شدید قیمت در بازار سوخت دریایی باعث شده برخی خریداران از ثبت سفارشهای بزرگ خودداری کنند.
در آمریکا، قیمت خردهفروشی بنزین بهسرعت به ۴ دلار در هر گالن نزدیک میشود و قیمت گازوئیل از ۵ دلار عبور کرده است. در آلمان، یک فروشنده نفت گرمایشی اعلام کرد مردم تنها «در صورت ضرورت مطلق» خرید میکنند، در حالی که شرکتهای هواپیمایی بهدلیل افزایش قیمت سوخت جت برخی پروازها را لغو کردهاند.
فشار بر شرکتها و رقابت برای نفت واقعی
پاول کوتن، مدیرعامل شرکت «گیرتکا لجستیکس» که یکی از بزرگترین شرکتهای حملونقل جادهای اروپا است، گفت: «تحولات در بازارهای انرژی تقریباً بلافاصله بر ساختار هزینههای ما تأثیر میگذارد.» او افزود سوخت حدود ۳۰ درصد از هزینههای حملونقل این شرکت را تشکیل میدهد.
برای نشان دادن رقابت شدید بر سر بشکههای واقعی نفت، شاخص عمان در خاورمیانه این هفته به بیش از ۱۶۲ دلار در هر بشکه رسید. نفت مربان امارات متحده عربی نیز از ۱۴۵ دلار عبور کرد. با افزایش این قیمتها، خریداران آسیایی در جستوجوی جایگزین برای جریانهای نفتی خاورمیانه که بهنظر میرسد برای مدت طولانیتری محدود خواهند ماند، بیشترین میزان نفت آمریکا در سه سال گذشته را خریداری کردهاند.
تداوم جنگ و چشمانداز نامشخص بازار
در حال حاضر، نشانهای از کاهش تنش در جنگ دیده نمیشود و این درگیری در آستانه ورود به هفته چهارم خود است. به گفته فردی که در تماسهای مستقیم و سطح بالا با تهران مشارکت دارد، مقامات ایرانی حتی تمایلی به بحث درباره بازگشایی تنگه هرمز ندارند، زیرا تمرکز خود را بر مقابله با حملات آمریکا و اسرائیل گذاشتهاند.
هلیما کرافت، تحلیلگر شرکت آربیسی کپیتال مارکتس، در یادداشتی نوشت: ما کاهش چندانی در بحران رو به تشدید انرژی نمیبینیم، زیرا تأسیسات انرژی بیشتری هدف حمله قرار میگیرند. مقامات دولت زمان زیادی صرف کردهاند تا به فعالان بازار القا کنند که این اختلال کوتاهمدت خواهد بود و جنگ بهزودی پایان مییابد. با این حال، در این مقطع هیچ نشانهای از یک درگیری محدود دیده نمیشود.
- نویسنده: اقتصاد آنلاین
