اگر برداشت بیرویه آب ادامه پیدا کند و شیوه مصرف تغییر نکند، طبیعی است که فرونشست در شهرهای دیگر هم تکرار شود.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از کاشان، زمین همیشه برای ما نشانه محکم بودن و امنیت بوده؛ جایی که روی آن خانه میسازیم و با خیال راحت زندگی میکنیم. اما وقتی همین زمین بیصدا شروع به پایین رفتن میکند، همه چیز فرق میکند. چند روز پیش در حوالی کاشان شکافهایی در زمین دیده شد. شاید در نگاه اول یک اتفاق محلی به نظر برسد، اما واقعیت این است که این ماجرا فقط مربوط به یک شهر نیست؛ نشانه مشکلی است که سالهاست در بخشهای مختلف کشور در حال گسترش است.
فرونشست یعنی زمین کمکم پایین برود. نه مثل زلزله با لرزش شدید و صدای مهیب، بلکه آرام و تدریجی. همین آرام بودنش باعث شده خیلیها آن را جدی نگیرند، اما اثرش کاملاً واقعی است؛ دیوار خانهها ترک میخورد، خیابانها ناهموار میشود و لولههای آب و گاز آسیب میبینند. این روند آهسته پیش میرود، اما وقتی خودش را نشان میدهد، هزینههایش سنگین است.
دلیل اصلی این اتفاق، برداشت بیش از حد از آبهای زیرزمینی است. سالهاست چاههای عمیق حفر شده و آبی که هزاران سال طول کشیده تا در دل زمین جمع شود، در چند دهه مصرف شده است. وقتی این آب تخلیه میشود، خاک فشرده میشود و دیگر به حالت اول برنمیگردد، یعنی هر بار که زمین پایین میرود، این تغییر دائمی است و به مرور گستردهتر میشود.
به همین دلیل است که این مشکل محدود به یک منطقه خاص نیست. بسیاری از شهرهای کشور با درجاتی از فرونشست روبهرو هستند و حتی آثار تاریخی هم در امان نماندهاند. سالهاست درباره خطر نشست زمین در اطراف بناهایی مثل تخت جمشید هشدار داده میشود. وقتی پای میراث چند هزار ساله در میان باشد، یعنی مسئله از یک نگرانی محلی فراتر رفته و به دغدغهای ملی تبدیل شده است.
از طرف دیگر، پیامدهای فرونشست فقط به ترک دیوار خانهها محدود نمیشود. نشست زمین میتواند به جادهها، خطوط راهآهن، باند فرودگاهها و تأسیسات مهم آسیب بزند. این یعنی اقتصاد و امنیت شهری هم در معرض خطر قرار میگیرند و هر اختلالی هزینههای گستردهای برای جامعه به همراه دارد.
در چنین شرایطی، آنچه در کاشان رخ داد را باید ادامه همین روند دانست، نه یک حادثه جداگانه. شکافهایی که در آن منطقه دیده شد، همان نشانههایی است که سالها دربارهشان هشدار داده میشد؛ نشانه فشاری که زیر زمین جمع شده و حالا خودش را نشان میدهد. اگر برداشت بیرویه آب ادامه پیدا کند و شیوه مصرف تغییر نکند، طبیعی است که این تصاویر در شهرهای دیگر هم تکرار شود.
بستن واقعی چاههای غیرمجاز، اصلاح روشهای کشاورزی در مناطق کمآب و توجه جدی به شرایط زمین پیش از ساختوساز، دیگر انتخاب نیست؛ راهی است برای جلوگیری از خسارتهای بیشتر. فرونشست زمین در ایران فقط یک اصطلاح تخصصی نیست؛ تصویری است از فشاری که سالها به طبیعت وارد کردهایم و حالا نتیجهاش را میبینیم.
حالا پرسش این است؛ پیش از آنکه شکافها به قلب شهرها برسد و خانههایمان را ناامن کند، آیا تصمیمی جدی برای تغییر میگیریم یا باز هم میگذاریم زمین زیر پایمان خالیتر شود؟
یادداشت از: زهرا سلیمی، فعال رسانهای و خبرنگار
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم tasnimnews
