هشدار علمی درباره اختلال تعادل اقلیمی
هشدار علمی درباره اختلال تعادل اقلیمی

عضو انجمن هواشناسی ایران گفت: گزارش‌ها حاکی از موج‌های گرما و هجوم سرما نشانه تضعیف تنظیم طبیعی زمین است.

استانها

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، سید مجید میررکنی، عضو هیئت علمی دانشگاه، عضو انجمن هواشناسی ایران و مشاور و مجری راهبرد مدیریت تغییر اقلیم در یادداشت اختصاصی که در اختیار تسنیم قرار داده، به بررسی تشدید پدیده‌های حدی جوی در فصول گذار و پیامد‌های تغییر اقلیم و الزامات سیاستی برای کاهش ریسک و سازگاری می‌پردازد.

در سال‌های اخیر، افزایش فراوانی و شدت پدیده‌های حدی جوی، به‌ویژه «هجوم سرما» (Cold Surge) و «موج گرما» (Heat Wave) در فصول گذار، به یکی از چالش‌های جدی اقلیمی تبدیل شده است. شواهد علمی و ارزیابی‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که این روند، فراتر از نوسانات طبیعی جو بوده و به‌طور مستقیم با تشدید تغییر اقلیم ناشی از فعالیت‌های انسانی مرتبط است. 

نوسانات شدید دمایی، زنگ خطر برای تاب‌آوری اقلیمی

این یادداشت سیاستی تأکید می‌کند که تداوم رویکرد‌های واکنشی و مقطعی، پاسخگوی ابعاد فزاینده این مخاطرات نیست و اتخاذ سیاست‌های پیشگیرانه، داده‌محور و مشارکتی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای کاهش آسیب‌پذیری و افزایش تاب‌آوری اقلیمی کشور محسوب می‌شود.

فصول گذار، به‌طور طبیعی با ناپایداری‌های جوی همراه هستند؛ با این حال، داده‌های مشاهداتی نشان می‌دهد که شدت موج‌های گرما افزایش یافته و زودتر یا دیرتر از زمان‌های متعارف رخ می‌دهند؛ نفوذ ناگهانی توده‌های هوای سرد، گستره وسیع‌تری را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ دامنه نوسانات دمایی در بازه‌های کوتاه زمانی تشدید شده است.

این تحولات، زیرساخت‌های شهری و روستایی، امنیت غذایی، سلامت عمومی و منابع آب را به‌طور هم‌زمان تحت فشار قرار می‌دهد. در کشور‌هایی با اقلیم خشک و نیمه‌خشک، این فشار‌ها می‌تواند به بحران‌های چندلایه اقتصادی_اجتماعی منجر شود.

الگوهای فصلی غیرعادی، پیامد گرمایش زمین

جمع‌بندی‌های علمی ارائه‌شده در گزارش‌های ارزیابی تغییر اقلیم، از جمله گزارش‌های IPCC، نشان می‌دهد که افزایش دمای میانگین جهانی، حتی در مقادیر محدود، احتمال و شدت رخداد‌های حدی جوی را به‌طور نامتناسب افزایش می‌دهد؛ سامانه اقلیمی زمین در حال ذخیره انرژی بیشتری است که آزاد شدن آن به شکل نوسانات شدید دما و الگو‌های غیرعادی فصلی بروز می‌کند؛ نقش فعالیت‌های انسانی به‌ویژه انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، تخریب اکوسیستم‌ها و تغییر کاربری اراضی در این روند «بسیار محتمل تا قطعی» ارزیابی شده است.

مخاطرات اقلیمی، چالش نوین سیاست‌گذاری

این یافته‌ها تأیید می‌کند که افزایش موج‌های گرما و هجوم‌های سرما، نشانه‌ای از برهم خوردن تعادل اقلیمی و تضعیف سازوکار‌های تنظیم‌کننده طبیعی زمین است.

ادامه روند کنونی می‌تواند منجر به افزایش هزینه‌های اقتصادی ناشی از خسارت به زیرساخت‌ها و بخش کشاورزی؛ تشدید مخاطرات سلامت عمومی، به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر؛ افزایش نابرابری‌های منطقه‌ای و اجتماعی؛ کاهش اثربخشی برنامه‌های توسعه‌ای در غیاب ملاحظات اقلیمی.

در چنین شرایطی، بی‌توجهی به تغییر اقلیم نه‌تنها یک خطای زیست‌محیطی، بلکه یک ریسک راهبردی در سطح حکمرانی محسوب می‌شود.

پیشنهاد‌های اجرایی (Policy Recommendations)

۱٫ گذار از رویکرد واکنشی به مدیریت پیشگیرانه ریسک اقلیمی 
– ادغام ارزیابی ریسک اقلیمی در برنامه‌ریزی‌های بخشی (کشاورزی، انرژی، سلامت، شهرسازی) 
– توسعه نظام‌های هشدار سریع برای موج‌های گرما و هجوم‌های سرما

۲٫ تقویت سیاست‌های سازگاری با تغییر اقلیم (Adaptation) 
– اصلاح الگو‌های کشت و مدیریت منابع آب متناسب با نوسانات دمایی 
– افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری در برابر نوسانات شدید دما

۳٫ کاهش عوامل انسانی تشدیدکننده تغییر اقلیم (Mitigation) 
– بهبود بهره‌وری انرژی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی 
– حفاظت و احیای اکوسیستم‌های طبیعی به‌عنوان سپر‌های اقلیمی

۴٫ تصمیم‌گیری داده‌محور و تقویت پایش اقلیمی 
– سرمایه‌گذاری در شبکه‌های پایش هواشناسی و اقلیم‌شناسی 
– استفاده نظام‌مند از داده‌ها در سیاست‌گذاری و ارزیابی اثرات

۵٫ ارتقای آگاهی عمومی و مشارکت اجتماعی 
– طراحی برنامه‌های آموزشی برای تغییر الگو‌های مصرف 
– جلب مشارکت نهاد‌های مدنی، بخش خصوصی و خیرین در پروژه‌های سازگاری اقلیمی

ملاحظات اجرایی

– هماهنگی نهادی میان دستگاه‌های مسئول محیط‌زیست، انرژی، کشاورزی و مدیریت بحران 
– اولویت‌دهی به مناطق با آسیب‌پذیری بالاتر 
– تعریف شاخص‌های قابل سنجش برای ارزیابی اثربخشی سیاست‌ها

حال سیاره زمین خوب نیست

نشانه‌های اقلیمی کنونی به‌روشنی بیانگر آن است که حال سیاره زمین خوب نیست. افزایش موج‌های گرما و هجوم‌های سرما، نه پدیده‌هایی مقطعی، بلکه علائمی هشداردهنده از یک بحران ساختاری هستند. مواجهه مؤثر با این وضعیت، مستلزم تصمیم‌گیری آگاهانه، مبتنی بر شواهد علمی و همراه با اقدام جمعی است.

اکنون زمان آن فرا رسیده است که سیاست‌های اقلیمی از حاشیه به متن حکمرانی توسعه منتقل شوند؛ پیش از آن‌که هزینه‌های تعلل، از توان جبران فراتر رود.

انتهای پیام/۴۲۴

 

✅ آیا این خبر اقتصادی برای شما مفید بود؟ امتیاز خود را ثبت کنید.
[کل: 0 میانگین: 0]
لینک کوتاه :