چهارمحال و بختیاری همچنان از اتصال به شبکه ریلی سراسری، در سایه سالها وعده، محروم مانده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، استان چهارمحال و بختیاری از معدود استانهای کشور است که علیرغم برخورداری از موقعیت جغرافیایی استراتژیک، ارتفاع و اقلیم منحصربهفرد، و ظرفیتهای بالقوه اقتصادی و گردشگری، هنوز به شبکه سراسری ریلی کشور متصل نشده است.
این محرومیت نه از سر غفلت، بلکه در سایه سالها طرحریزی، کلنگزنی، بازدید مسئولان، و وعدههای پیدرپی رقم خورده است. پروژهای که روی کاغذ ساده به نظر میرسد، در عمل به میراث دردسرساز دولتهای متوالی تبدیل شده است.
پروژه راهآهن مبارکه ـ سفیددشت ـ شهرکرد با طولی حدود ۹۲ کیلومتر، از ایستگاه حسنآباد در شهر مبارکه استان اصفهان آغاز میشود به ایستگاه سفیددشت در ابتدای ورودی استان چهارمحال و بختیاری میرسد و در نهایت به شهرکرد ختم میشود.
وعدههای تازه برای بهره برداری از راه آهن
این مسیر ۹۰ درصد در تپهماهورهای کوهستانی قرار دارد و از همین رو از نظر فنی یکی از دشوارترین مسیرهای ریلی کشور محسوب میشود. چنین ویژگیهایی اجرای پروژه را پرهزینهتر، زمانبرتر، و حساستر از مسیرهای هموار میکند.
آغاز رسمی این طرح به دهه ۱۳۹۰ برمیگردد. پروژه در چهار قطعه تعریف و با اولویت قطعه دوم آغاز به کار کرد. اما از همان ابتدا، آنچه به عنوان مانع اصلی مطرح شد، نه جغرافیا بود و نه کمبود نیروی انسانی؛ بلکه مسئلهای سادهتر اما پیچیدهتر در نظام اداری کشور: عدم تأمین اعتبار. این نقطهضعف ساختاری، طرحی را که میتوانست در بازه زمانی معقولی به سرانجام برسد، به کندترین شکل ممکن در جریان نگه داشت.
در طول سالهای اجرای پروژه، کارگاهها بارها به دلیل تنگناهای مالی تعطیل شدند. این توقفهای مکرر نه تنها پیشرفت فیزیکی را کُند کرد، بلکه هزینههای غیرمستقیمی نیز به طرح تحمیل نمود، زیرا هر بار که کارگاهی بسته میشود و دوباره راهاندازی میگردد، هزینههای بسیج مجدد نیرو، تجهیزات و زیرساختهای پشتیبانی تکرار میشود. این چرخه معیوب، پروژه را در دامی از عقبافتادگی مزمن گرفتار کرده است.
در میان این وضعیت دشوار، رویهای تکراری شکل گرفت که خود به نوعی نشانهشناختی جالب توجه است: هر بار که مقامی ارشد، از وزیر، استاندار تا نماینده مجلس، از پروژه بازدید میکرد، وعدهای تازه با بازه زمانی مشخص داده میشد.
آخرین وعده: بهرهبرداری تا پایان ۱۴۰۵
این وعدهها در سالهای مختلف تکرار شدند، از تکمیل زیرسازی تا پایان سال، از بهرهبرداری تا نیمه سال بعد و از افتتاح تا پایان همان دولت. اما واقعیت میدانی پروژه، همواره از این وعدهها فاصله داشت.
در یکی از بازدیدهای اخیر، استاندار چهارمحال و بختیاری تأکید کرد که راهآهن مبارکه به سفیددشت به شهرکرد باید تا پایان سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری برسد و خواستار تسریع در روند اجرایی احداث آن شد. این گفته، تازهترین حلقه از زنجیرهای بلند از وعدههاست که مردم استان از سالها پیش شنیدهاند. وعدههایی که هر بار با زمانبندی متفاوتی بیان شدهاند، اما سرانجامی مشترک داشتهاند و آن این است که به موقع محقق نشدهاند.
بر اساس صحبتهای مطرحشده در آخرین بازدید مسئولان از ایستگاه راهآهن شهرکرد، ساخت ایستگاه باید تا پایان تابستان ۱۴۰۵ و کل پروژه تا پایان همین سال به اتمام برسد.
جالب توجه آن است که این پروژه حتی در مسئله تملک زمین نیز مسیر پُرپیچوخمی را پیمود. ایستگاه شهرکرد در طول سالهای اجرای پروژه چندین بار جانمایی خود را تغییر داد. از میدان قمربنیهاشم به منظریه، از منظریه به رحمتیه، و در هر مرحله، تملک زمین با موانع و تأخیرهای تازهای روبرو شد. این تغییرات مکرر جانمایی، نه تنها به هدر رفتن زمان انجامید، بلکه انسجام برنامهریزی را نیز مختل کرد.
اعتبارات مصوب با تخصیص واقعی فاصله دارد
از منظر مالی، اعداد بزرگی در اسناد و گزارشها به چشم میخورد. در سالهای مختلف، اعتبارات قابل توجهی برای این طرح مصوب شد، اما همانطور که رویه معمول پروژههای بزرگ عمرانی در کشور نشان میدهد، مصوبه با تخصیص واقعی فاصله دارد و تخصیص با پرداخت به پیمانکار فاصلهای بیشتر. این شکاف میان عدد روی کاغذ و پول واقعی که وارد کارگاه میشود، از اصلیترین دلایل کندی اجرا بوده است.
این پروژه نه تنها یک مسیر حملونقل جدید، بلکه نمادی از توسعه و عدالت در دسترسی به زیرساختهای ملی محسوب میشود و استان چهارمحال و بختیاری با موقعیت جغرافیایی ویژه و ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری فراوان، نیازمند شبکه حملونقل ریلی کارآمد است تا بتواند جایگاه خود را در مسیر توسعه ملی تثبیت کند.
چهارمحال و بختیاری از نظر گردشگری طبیعی یکی از بینظیرترین استانهای کشور است. کوهرنگ با رودخانههای خروشان و قلههای برفپوش، شلمزار، سامان، اردل و دیگر مناطق، مقاصدی هستند که در فصل مناسب، جریان گردشگری قابل توجهی دارند.
اما محدودیت در دسترسی ریلی، یکی از عوامل بازدارندهای است که مانع از شکوفایی کامل این ظرفیت گردشگری میشود. وقتی راهآهن نیست، هزینه سفر بالاتر، زمان آن بیشتر، و راحتی آن کمتر است.
آسیب به گردشگری، صنعت و اقتصاد از خلأ ریلی
در کنار گردشگری، صنعت و اقتصاد استان نیز به شدت از این خلأ ریلی آسیب دیده است. حملونقل ریلی در مقایسه با جادهای، به مراتب ارزانتر، ایمنتر، و به لحاظ زیستمحیطی پاکتر است.
شهرکهای صنعتی استان، از جمله شهرکهای صنعتی شهرکرد و سفیددشت که ایستگاههای اصلی راهآهن در این دو شهر پیشبینی شده، میتوانستند با اتصال ریلی، رقابتپذیری بیشتری در بازارهای ملی داشته باشند. این پیوند اقتصادی هنوز برقرار نشده و هر سال که میگذرد، هزینه فرصت آن سنگینتر میشود.
موضوع مهم دیگر، ایمنی جادههای ارتباطی استان است. کوهستانی بودن مسیرهای جادهای چهارمحال و بختیاری، آمار تصادفات را در این استان بالا نگه داشته است.
قطار نه تنها گزینهای ارزانتر، بلکه گزینهای به مراتب امنتر برای جابهجایی مسافر است. با هر سال تأخیر در بهرهبرداری از راهآهن، ریسک تلفات جادهای برای شهروندان این استان ادامه مییابد، ریسکی که میتوانست با ورود حملونقل ریلی، کاهش چشمگیری پیدا کند.
اکنون استان چهارمحال و بختیاری در نقطهای ایستاده که این پروژه واقعاً میتواند به سرانجام برسد. بخش قابل توجهی از زیرسازی اجرا شده، تجربه کافی در این مسیر اندوخته شده، و جامعه محلی و نخبگان استانی به خوبی از اهمیت این طرح آگاهاند.
مردم چهارمحال و بختیاری بیش از آنکه به وعدهای تازه نیاز داشته باشند، چشمانتظار شنیدن صدای نخستین قطاری هستند که پس از سالها انتظار وارد این استان شود. موفقیت این پروژه زمانی معنا پیدا میکند که ریل توسعه، از روی کاغذ به متن زندگی مردم برسد.
یادداشت از فاطمه واحدی، خبرنگار و فعال رسانه
انتهای پیام/۷۵۴۰
- نویسنده: تسنیم tasnimnews
