عضو انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم و افت تقاضا برای محصولات پروتئینی، مهمترین مشکل صنعت خوراک را کاهش تقاضا عنوان می کند.
بازار؛ گروه کشاورزی: صنعت دام، طیور و آبزیان ایران با مجموعه‌ای از مشکلات به‌هم‌پیوسته روبه‌روست که مهمترین آنها ناپایداری تأمین نهاده و افزایش هزینه‌های تولید است. درحالی که خوراک، بخش بزرگی از هزینه پرورش را تشکیل می‌دهد، وابستگی به واردات ذرت، کنجاله سویا و برخی افزودنی‌ها، این صنعت را در برابر نوسان ارز، دشواری‌های نقل‌وانتقال پول، تأخیر در ترخیص و تغییر مقررات آسیب‌پذیر می‌کند. هر اختلال در تأمین یا توزیع نهاده می‌تواند برنامه‌ریزی تولید را برهم بزند و هزینه تمام‌شده را بالا ببرد.
از سوی دیگر در حوزه خوراک دام و طیور، افزون بر قیمت و دسترسی، کیفیت و یکنواختی نهاده‌ها نیز اهمیت دارد. استفاده از خوراک نامتوازن یا مواد اولیه نامرغوب، بهره‌وری و سلامت گله را کاهش می‌دهد و ممکن است مصرف دارو و تلفات را افزایش دهد.
تولیدکنندگان همچنین با دشواری دسترسی به سرمایه در گردش، نوسان قیمت فروش، محدودیت زیرساخت‌های نگهداری و حمل‌ونقل سرد و فشار بر قدرت خرید مصرف‌کنندگان مواجه‌اند. در آبزی‌پروری، کیفیت آب، بیماری‌ها و هزینه خوراک نیز تعیین‌کننده‌اند. مضاف بر اینکه به گفته کارشناسان این صنایع به سیاست‌های قابل پیش‌بینی، تأمین منظم نهاده، حمایت هدفمند از تولیدکننده و شفافیت در زنجیره توزیع وابسته است.
چالش صنعت خوراک با کاهش تقاضا برای محصولات پروتیینی
احسان نوری، عضو انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران، در گفتگو با بازار و در پاسخ به این پرسش که مهمترین مشکلی که اکنون صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان با آن روبرو است، چیست، گفت: مهمترین مشکل، کاهش تقاضا و کاهش قدرت خرید محصولات پروتئینی بین مردم است.
نوری افزود: می توانیم بگوییم کاهش تقاضا و قدرت خرید مردم حتی از مسئله تامین مالی نیز شاید مهمتر باشد، زیرا اگر مردم محصولات پروتئینی مانند مرغ، تخم مرغ، گوشت و ماهی را خریداری نکنند، مرغدار و دامدار نیز نمی توانند فعالیت کنند که در نتیجه جوجه ریزی، پرورش دام و تولید ماهی کاهش پیدا می کند و صنعت خوراک نیز بازار مصرف کننده خود را از دست می دهد. به ویژه اینکه این خود یک زنجیره به هم پیوسته است.
نوری ادامه داد: آمارها این وضعیت را عملا تایید می کند. برای مثال می توانیم بگوییم، قیمت هر کیلو مرغ، از حدود ۱۱۰، تا ۱۲۰ هزار تومان در سال گذشته اکنون به بیشتر از ۲۳۰ هزار تومان رسیده است. قیمت تخم مرغ، حدودا برای هر ۲ کیلو، از حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان به نزدیک ۴۷۰ تا ۴۸۰ هزار تومان افزایش پیدا کرده است. این افزایش قیمت باعث شده این اقلام کم کم از سبد خانوارها حذف شود.
نهاده در بازار موجود است، اما نقدینگی برای خرید آن وجود ندارد
عضو انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران درباره وضعیت تامین نهاده در بازار نیز گفت: به صورت کلی نهاده در بازار موجود است اما مساله مهم این است که نقدینگی برای خرید آن وجود ندارد.
وی افزود: علت اصلی این موضوع نیز دوباره به همان نکته ابتدای صحبت ها برمی گردد که باید این پول به مرغدار و دامدار برگردد، اما چون مصرف کننده نهایی توان خرید ندارد، عملا این پول برنمی گردد و دامداران نیز تولیدات خود را بسیار کاهش داده اند.
طبق آمارها در سال گذشته، بیش از ۱۸ میلیون تن نهاده وارد کشور شده است پس از نظر فیزیکی نهاده در مبادی ورودی و بازار وجود دارد، ولی مشکل اصلی این است که خریدار نهاده توان مالی کافی برای خرید آن را ندارد
این مقام صنفی با تاکید بر اینکه بحث تامین نهاده کمبود نیست بلکه مشکل توان مالی خریداران ایثست، افزود: همان طور که طبق آمارها مشخص شده است، در سال گذشته، یعنی سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۸ میلیون تن نهاده وارد کشور شده است. پس از نظر فیزیکی نهاده در مبادی ورودی و بازار وجود دارد، ولی مشکل اصلی این است که خریدار نهاده توان مالی کافی برای خرید آن را ندارد.
وی اظهار داشت: بحران نقدینگی در این بخش عملا شدید است که نتیجه آن این است که کارخانه خوراک با کاهش فروش و ضعف گردش نقدینگی مواجه می شود و توان خرید مواد اولیه آن کاهش پیدا می کند.
فقط نیمی از ظرفیت کارخانه های خوراک فعال است
عضو انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران ادامه داد: این نکته را باید در نظر بگیریم که طبق آمار و ارقامی که وجود دارد، در حال حاضر ظرفیت تولید کارخانه های خوراک دام و طیور کشور بیشتر از ۲۰ میلیون تن است. اما فقط نصف این ظرفیت فعال است که این موضوع نیز خود این مسئله را تشدید می کند.
افزایش شدید قیمت سویا و ذرت، هزینه تمام شده خوراک را بالا برد
نوری در پاسخ به این پرسش که قیمت نهاده ها و مواد اولیه خوراک نسبت به سال گذشته چقدر افزایش پیدا کرده و این افزایش چه اثری بر قیمت خوراک داشته است، گفت: شرکت بازرگانی ایران در رابطه با قیمتها اعلام کرده است که قیمت سویا از حدود ۲۰ هزار تومان به حدود ۱۰۰ هزار تومان رسیده و قیمت ذرت نیز از حدود ۱۱ تا ۱۲ هزار تومان به بیشتر از ۵۰ هزار تومان رسیده است.
وی ادامه داد: به تبع این افزایش قیمت به صورت مستقیم قیمت تمام شده خوراک را بالا برده است، زیرا مواد اولیه بخش اصلی هزینه تولید خوراک را تشکیل می دهند.
نوری تاکید کرد: البته باید توجه داشته باشیم که اثرگذاری آن فقط به گران شدن نهاده محدود نمی شود و دوباره به همان بحث قبلی و بحث آن زنجیره برمی گردیم؛ وقتی قدرت خریدار پایین بیاید، آنها نمی توانند نهاده را با هر افزایش قیمتی خریداری کنند. به این ترتیب است که در کنار کاهش تقاضا و نبود نقدینگی، این مسئله فشار مضاعفی را به کارخانه های خوراک وارد می کند.
افزایش قیمت خوراک بر قیمت محصولات پروتئینی اثر می گذارد
نوری در پاسخ به این پرسش که افزایش قیمت خوراک دام و طیور در نهایت چقدر بر قیمت گوشت، مرغ، تخم مرغ و محصولات آبزیان برای مصرف کننده اثر می گذارد، گفت: نکته قابل تامل این است که خوراک یکی از هزینه های اصلی تولید محصولات پروتئینی است. پس افزایش قیمت آن در نهایت منجر به افزایش قیمت تمام شده محصولات پروتئینی، مرغ و تخم مرغ می شود، اما در شرایط فعلی این اثر به صورت کامل به مصرف کننده منتقل نمی شود.
نوری ادامه داد: عمدتا به این دلیل که قدرت خرید مردم پایین است و عملا افزایش قیمت باعث کاهش بیشتر تقاضا می شود که نتیجه آن این است که تولید کننده نیز نمی تواند محصول خود را به قیمت مناسب بفروشد و این چرخه دوباره به کاهش تولید و کاهش مصرف خوراک برمی گردد.
افزایش قدرت خرید مردم؛ راهکار کوتاه مدت نجات صنعت خوراک
وی در پاسخ به این پرسش که اگر قرار باشد فقط یک مشکل این صنعت در کوتاه مدت حل شود، از نظر شما باید روی کدام موضوع تمرکز کرد، گفت: اگر قرار باشد فقط یک موضوع در کوتاه مدت مطرح شود و روی آن تمرکز شود که بخواهیم آن را حل کنیم، یعنی دولت بخواهد آن را حل کند، افزایش قدرت خرید مردم و ایجاد تقاضا بین مردم برای محصولات پروتئینی است.
نوری ادامه داد: این زنجیره ای که به مشکل خورده است، ریشه آن در قدرت خرید مردم است. وقتی مردم بتوانند محصولات پروتئینی را خریداری کنند، مرغدار و دامدار می توانند محصول خود را بفروشند، عملا نقدینگی به دست آنها می رسد، جوجه ریزی انجام می دهند، تولیدشان افزایش پیدا می کند و دام جدید اضافه می کنند.
وی افزود: در ادامه این فرایند، کارخانه خوراک نیز مصرف کننده و بازار پیدا می کند.
صرف این نکته که دولت منابع مالی به کارخانه های خوراک تزریق کند بدون حل مشکل تقاضا نمی تواند مشکل زنجیره صنعت خوراک دام طیور و ابزیان را برطرف کند و لذا پیشنهاد این است که دولت بصورت هدفمند از قدرت خرید مصرف کننده حمایت کند
عضو انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران تاکید کرد: پس صرف این نکته که ما منابع مالی به کارخانه های خوراک تزریق داشته باشیم، بدون حل مشکل تقاضا نمی تواند این مشکل این زنجیره را برطرف کند.
نوری در پایان گفت: در یک جمله اگر بخواهم بگویم، پیشنهاد مشخصی می تواند این باشد که از قدرت خرید مصرف کننده به صورت هدفمند حمایت شود. این می تواند در این برهه زمانی این مشکل صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان کشور را حل کند.
- نویسنده: تحلیل بازار
