امام صادق(ع) با توجه به فرصتی که از سقوط بنی امیه ایجاد شده بود توانستند ۵ اصل اساسی اسلام را احیا کنند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم ، ۲۵ شوال مصادف با سالروز شهادت امام صادق علیه السلام است که به گواه تاریخ احیاگر و بنیان گذار اموری است که قبل از ایشان این امور به واسطه جو خفقان حاکمان ظالم یا به فراموشی سپرده شده و یا دچار انحراف و کمرنگ شده بود؛ اما امام صادق علیه السلام با تدبیر و زیرکی خاصی توانستند این امور را به اولویت جامعه تبدیل و به عنوان یک فرهنگ اصولی در متن عمومی جامعه نهادینه نمایند که در ادامه به چند مورد اشاره میشود.
احیای تفسیر و فهم اصولی قرآن کریم
با اینکه سالیان زیادی از نزول قرآن کریم گذشته بود اما بسیاری از افراد به ظن خود و با علم محدودی که داشتند اقدام به تفسیر آیات کرده و فهم ناقص خود را از آیات به مخاطب منتقل می کردند؛ اما امام صادق علیه السلام از فرصتی که برای ایشان به واسطه اختلافات حاکمان ایجاد شده بود توانستند تفسیر قرآن را مجددا احیا نمایند و فهم اصولی و درست آیات را برای مخاطبان ایجاد کنند به گونه ای که تک تک آیات را تفسیر نموده و احادیث زیادی در این خصوص بیان می کردند و امروزه اگر کسی بخواهد آیات قرآن را تفسیر کند ابتدا به بیانات امام صادق علیه السلام مراجعه می کند.
احیای سنت پیامبر(ص)
احیاء سنت نبی خدا از دیگر نقشهای مهم امام صادق علیه السلام برای دین اسلام بوده است و دلیل این که به ما گفته میشود شیعه جعفری این است که ما پیرو رسول الله و اهل بیت (ع) هستیم. همه ائمه معصومین علیهم السلام برای گسترش این مکتب زحمات طاقت فرسایی را متحمل شدند؛ اما در دوران امام صادق علیه السلام که با اواخر حکومت امویان و آغاز خلافت عباسیان مصادف شده بود، اختلافات در رأس حکومت فرصت مناسبی را برای امام فراهم نمود تا فعالیتهای فرهنگی گستردهای را پایهگذاری نمایند و مکتب تشیع را نظم و نظام خاصی ببخشند؛ بهگونهای که امام صادق علیه السلام با تشکیل کرسیهای متعدد درس و تبیین معارف و مبانی تشیع و تربیت هزاران شاگرد حیات مجددی به این مکتب بخشیدند.
امام صادق علیه السلام در یک رشته خاص تربیت شاگرد نداشتند؛ بلکه در رشتههای مختلف علمی مانند: شیمی، طب، فقه، تفسیر موضوعی، کلام، اعتقادات توحیدی و سایر رشته های علمی نه تنها با دانشمندان ان روزگار به مناظره می پرداختند بلکه با تربیت شاگرد، اساس و بنیان علمی اسلام را تقویت کردند.
احیای مسئله امامت
یکی دیگر از نقشهای برجسته امام صادق علیه السلام احیای موضوع امامت است؛ چراکه این موضوع مهم در جامعه به علل مختلف دچار فراموشی و کمرنگ شده بود با اینکه واقعه غدیر در اواخر عمر شریف نبی خدا اتفاق افتاده بود؛ اما بی بصیرتی عموم مردم باعث شد حضرت علی علیه السلام کنار بروند و ۲۵ سال خانه نشین شوند و بعد از شهادت ایشان نیز با اینکه امام حسن علیه السلام امام جامعه بودند؛ اما به خاطر خیانت خواص صلح را پذیرفتند و معاویه حاکم بر جامعه شد و در زمان یزید نیز با شهادت سیدالشهدا(ع) مجددا مسئله امامت کمرنگ شد. در زمان امام سجاد علیه السلام اسم مبارک حضرت علی علیه السلام به سختی در جامعه عنوان میشد و این مسئله در زمان امام باقر علیه السلام نیز تداوم داشت؛ اما در زمان امام صادق علیه السلام پس از آن که بنی امیه رفتند، فرصتی فراهم شد تا ایشان تبلیغ امامت و مهدویت را انجام دهند؛ به همین خاطر بیشترین مباحث امامت مربوط به سخنان امام صادق علیه السلام است.
احیای ماجرای کربلا
به گواه تاریخ می توان گفت امام صادق علیه السلام از بزرگترین بانیان و احیاگران واقعه جانسوز کربلا هستند؛ چراکه امام سجاد علیه السلام بعد از شهادت سیدالشهدا(ع) به طور عمومی نتوانستند مجالس عزاداری را برپا و به طور علنی محافل روضه خوانی و مرثیه سرایی برگزار کنند؛ اما با رفتن بنی امیه فرصت برای امام صادق علیه السلام مهیا شد تا بتوانند واقعه کربلا را به صورت علنی و عمومی بیان کنند به همین خاطر بیشترین روایات مربوط به واقعه کربلا، زیارت اربعین و… از ایشان صادر شده است؛ بهگونهای که حضرت مداح و شاعر به منزل دعوت میکردند و مجالس روضه خوانی برپا و عزاداری میکردند.
احیای فرهنگ مناظرات با گروه های منحرف و تربیت شیعیان خردمند
امام صادق علیه السلام تلاش میکردند شیعیان را به دور از فضای احساسی، افرادی خردمند و عاقل و دارای علم تربیت کنند تا بتوانند فضای ملتهبی که ممکن است با دیگر مذاهب شکل بگیرد را کنترل و هدایت نمایند؛ چراکه از یک سو ایشان دارای شاگردان برجستهای از دیگر مذاهب بودند و از سوی دیگر گروه های انحرافی نیز در جامعه وجود داشتند به همین خاطر امام صادق علیه السلام با احیای فرهنگ مناظرات با گروههای انحرافی و منکوب و محکوم نمودن آنها و همچنین مدارا و رفتارهای مسالمت آمیز همراه با عقلانیت با پیروان دیگر مذاهب توانستند زیرساخت های تربیتی خوبی برای شیعیان فراهم و عقاید ناب اسلامی را به تشنگان حقیقت به ارمغان آورند.
یادداشت از سجاد سلیمی کارشناس فرهنگی
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم tasnimnews
