تا قبل از پدید آمدن بیتکوین، بیشتر مردم برای سرمایهگذاری دارایی خود، طلا خریداری میکردند و روش دیگری را نمیشناختند. این روند تا سال ۲۰۰۹، پیش از انتشار وایتپیپر ساتوشی ناکاموتو، ادامه یافت. بعد از وایتپیپر و در سال ۲۰۱۰ که بیتکوین بهصورت کامل منتشر شد، تاکنون طرفداران زیادی برای سرمایهگذاری پیدا کرده است.
بهطور طبیعی این پرسش مطرح میشود که در شرایط اقتصادی ناپایدار کنونی، خرید طلا که بهعنوان (بالش شب) زیر سر برداشت میشد، امنتر است یا بیتکوین که خالق آن نیز ناشناس باقی مانده است؟
چرا مفهوم ذخیرهی ارزش امروز مهمتر از همیشه است؟
در گذشته، اقتصاد ثبات بیشتری داشت و نوسانات کمتری را تجربه میکرد؛ اما اکنون، انتخاب شیوهی سرمایهگذاری برای حفظ ارزش دارایی، اهمیتی دوچندان یافته است. بهصورت کلی، عامل ایجاد چنین شرایطی، تورم است. تورم بهمعنی کاهش قدرت خرید است. اگر با مبلغی مشخص مثلاً ۱۰۰ میلیون تومان که اکنون معادل یک سکه است ،در سال آینده تنها بتوان نیمسکه خرید، این کاهش قدرت خرید را (تورم) مینامند.
سؤالی که در اینجا مطرح میشود: پس پولم را کجا بگذارم که دچار تورم کمتری شود؟
طلا؛ ذخیرهی ارزش سنتی
بهصورت کلی، زمانیکه صحبت از حفظ پول و سرمایهگذاری میشود، طلا بهعنوان مورد مهمی به ذهن همهی انسانها میرسد. در برخی کشورها، خرید و فروش طلا آزاد و بدون محدودیت است. بهعنوان مثال، ما در ایران میتوانیم بهراحتی وارد طلافروشی شویم و بعد از پرداخت هزینه، طلا را به معادل پولمان دریافت کنیم و برای فروش آن هم با فاکتور اقدام کنیم.
طلا بهعنوان سرمایهای قدیمی، فاکتورهای مهم دیگری هم دارد که بیان شده است:
ذخیره ارزش
از هزاران سال گذشته، مردم از طلا برای حفظ ارزش سرمایهی خود استفاده میکردند و در پی آن، جنگهای بسیاری رخ داد. از مصر باستان، که فراعنه طلا ذخیره میکردند برای حفظ ثروت و سرمایهی خود، تا جنگهای جهانی دیگر، که مردم برای حفظ ارزش سرمایهی خود اقدام به جنگ میکردند.طلا همیشه بهعنوان یک فلز گرانبها شناخته شده است.
دارایی امن
مردم عادی و حتی دولتها، در شرایط بحرانی برای حفظ ارزش پول به خرید طلا رو آوردند. به همین دلیل است که قیمت طلا در درازمدت همیشه رو به افزایش است.
کمیابی و ماندگاری
یکی از ویژگیهای مهم طلا، کمیاب بودن آن است. برخلاف پولهای ملی که بر اساس ارزش هر کشور میتواند چاپ شود و اندازهی خاصی ندارد، طلا بهصورت فیزیکی میباشد و با تلاشهای زیاد باید استخراج شود، که به هزینه و زمان زیادی نیاز دارد.از سمت دیگر، طلا ماندگار است؛ خراب نمیشود، فاسد نمیشود، و بیهویت هم نمیشود.
نقدینگی
طلا نقدشوندگی بالایی دارد؛ به این معنا که خرید و فروش آن آسان است، و تقریباً در هر زمانی که بخواهید و در هر جایی، میتوانید آن را بهسرعت و بهراحتی به پول نقد تبدیل کنید.
بدون ریسک وابستگی به ناشر
برخلاف سهام یا اوراق قرضه، طلا به عملکرد یا توان پرداخت بدهیِ ناشری مانند شرکت یا دولت، وابستگی ندارد.
بیتکوین؛ ذخیرهی ارزش دیجیتال
بیتکوین بر پایهی فناوری بلاکچین است و بهعنوان یک فناوری کاملاً مدرن شناخته میشود. عمر بیتکوین در برابر عمر هزارانسالهی طلا، کمتر از دو دهه است. با این حال، افرادی که بهدنبال جایگزینی برای سرمایهگذاری سنتی مانند طلا هستند، گزینهی جذابی بهنظر میرسد.برای ارزیابی اینکه آیا بیتکوین همانند طلا برای سرمایهگذاری مناسب است یا نه، باید ویژگیهای بیتکوین را هم مورد بررسی قرار دهیم:
ذخیره ارزش
بیتکوین در سال ۲۰۰۹ توسط ساتوشی ناکاموتو با وایتپیپر معرفی شد و بعد از انتشار، یعنی در سال ۲۰۱۰، بهعنوان یک ذخیرهی ارزش برای سرمایهگذاران پذیرفته شد؛ تا جایی که لقب (طلای دیجیتال) را توانست به خود نسبت دهد.
دارایی امن
در دورههای بحران اقتصادی، نوسانات ارزی، و تحریمهای بینالمللی، مردم سراسر جهان، از جمله کشور ما، برای حفظ سرمایهی خود به خرید بیتکوین رو آورده بودند.
کمیابی و ماندگاری
سقف عرضهی بیتکوین ۲۱ میلیون واحد است. بعد از استخراج همهی واحدهای بیتکوین، دیگر بیتکوینی باقی نخواهد ماند. علاوه بر آن، سختی استخراج بیتکوین سالبهسال افزایش مییابد.اما خبر خوب این است که تا زمانیکه بلاکچین و اینترنت وجود داشته باشد، بیتکوین هم باقی میماند و هیچ چیز توانایی نابود کردن آن را ندارد.
نقدینگی
بیتکوین از نقدشوندگی بالایی برخوردار است و امکان معاملهی آن بهصورت ۲۴ ساعته و در هر نقطهای از جهان فراهم است. تنها با یک دستگاه متصل به اینترنت میتوان آن را به پول نقد تبدیل کرد؛ البته در عمل، برخی کاربران ایرانی برای معاملهی بیتکوین خود از پلتفرمهای داخلی مانند رودیو که امکان تبدیل رمزارز به تومان را برای کاربران ایرانی فراهم کردهاست استفاده میکنند؛ عاملی که نقدشوندگی بیتکوین را در اقتصاد ایران افزایش میدهد.
بدون ریسک وابستگی به ناشر
برخلاف سهام یا اوراق بهادار، بیتکوین کاملاً غیرمتمرکز است و به هیچ شرکت، دولت یا نهادی وابسته نیست. قیمت بیتکوین صرفاً با نیروهای عرضه و تقاضا در بازارهای جهانی تعیین میشود.
مقایسهی مزایا و معایب بیتکوین و طلا
برای درک راحتترِ انتخاب بین بیتکوین و طلا، باید مزایا و معایب هر کدام را مقایسه کنیم. برای راحتتر بودن این کار، درون جدول برای شما قرار دادیم.
| مزایا (نقاط قوت بیتکوین) | معایب (ریسکها و ضعفها) |
|---|---|
| عرضه محدود (۲۱ میلیون واحد) → کاملاً ضدتورمی | نوسان قیمتی بسیار شدید |
| مستقل از دولتها و بانکها | امکان سقوطهای ۵۰٪ تا ۸۰٪ |
| انتقال سریع پول بدون واسطه | نیاز به دانش فنی برای نگهداری امن |
| امکان سودهای بسیار بزرگ | از دست دادن کل سرمایه در صورت اشتباه |
| قابل ذخیره بدون مصادره | خطر هک، کلاهبرداری و گمشدن کلید |
| نقدشوندگی جهانی | وابسته به اینترنت و برق |
| شفاف و قابل رهگیری | مقررات دولتی نامشخص |
| مناسب برای حفظ ارزش در تورم شدید | استرس روانی بالا برای سرمایهگذار |
سرمایهگذاران حرفهای کدام دارایی را ترجیح میدهند؟
اگر رشد دو دارایی بیتکوین و طلا را در ده سال گذشته مورد بررسی قرار دهیم، قطعاً بیتکوین رشد بالاتری نسبت به طلا داشته است. بیتکوین رشد بیشتری داشت چون تقاضای بیشتری داشت؛ یک فناوری جدید بهحساب میآید. بهنسبت طلا، عرضهی بیتکوین سخت و محدود است، همانطور که گفتیم.با این حال، انتخاب نوع سرمایهگذاری به عوامل مختلفی نظیر موارد زیر بستگی دارد:
- هدف سرمایهگذاری
- شخصیت سرمایهگذاری
هردو مورد شاید به نظر ساده برسند، ولی ریسک در هرکدام، بدون دانش فنی، ضرر سنگینی را برای سرمایهگذار رقم میزند.
هدف از سرمایه گذاری
انتخاب بین طلا و بیتکوین معیارهای متعددی دارد که تنها برخی از آنها دراین جدول آورده شدهاند:
| هدف سرمایهگذار | طلا | بیتکوین |
|---|---|---|
| معاملات کوتاهمدت و سفتهبازی | نوسان کم با سود محدودتر و ریسک کمتر | نوسان کم همراه با سود محدودتر و ریسک کمتر |
| سرمایهگذاری بلندمدت | رشد تدریجی و پایدار، همگام با تورم | رشد انفجاری در بلندمدت با نوسانات شدید |
| پوشش تورم در ایران | بسیار قوی بهدلیل وابستگی به دلار | بسیار قوی، هم از رشد دلاری و هم رشد دلاری بیتکوین |
| اثر افزایش دلار | قیمت طلا بالا میرود | قیمت بیتکوین دوبرابر اثر میگیرد (دلاری + ریالی) |
| امنیت سرمایه | بالا و قابل پیشبینی | وابسته به بازار و نوسانات جهانی |
شخصیت سرمایهگذاری
انتخاب بین طلا و بیتکوین، بعد از هدف سرمایهگذاری، به شخصیت افراد بستگی دارد. باید به نیازها و میزان ریسکپذیری خود هم توجه داشته باشید. برای مثال:
انتخاب بین طلا و بیتکوین، بیش از هر چیز، به شخصیت ریسکپذیری، میزان سرمایه، سطح دانش فنی و نگاه شما به آیندهی پول بستگی دارد؛ طلا مناسب افرادی است که ثبات و امنیت میخواهند و بیتکوین برای کسانی جذاب است که بهدنبال رشد بالا با پذیرش نوسان و ریسک هستند.
جدول تصمیمگیری بین طلا و بیتکوین
| وضعیت سرمایهگذار | طلا مناسبتر است | بیتکوین مناسبتر است |
|---|---|---|
| شخصیت محافظهکار | ثبات بالا، ریسک کم | نوسان زیاد و ریسک بالا |
| شخصیت ریسکپذیر | بازده محدود | پتانسیل سود چندبرابری |
| سرمایه اندک | فقط از طریق طلاهای غیرفیزیکی | امکان خرید کسری با مبالغ بسیار کم |
| دانش فنی کم | خرید و نگهداری ساده | نیاز به کیف پول و دانش دیجیتال |
| دیدگاه سنتی | دارایی امتحانشده تاریخی | دارایی نوآورانه و دیجیتال |
| ماکسیمالیست بیتکوین | معمولاً رد میشود | انتخاب اصلی |
| مخالف بیتکوین | انتخاب پیشفرض | معمولاً رد میشود |
در پایان: بیتکوین بخریم یا طلا؟
پاسخِ سؤال (پس بیتکوین بخریم یا طلا؟) در بازارهای مالی این است که انتخاب بین طلا و بیتکوین، یک انتخاب صفر و یکی نیست، بلکه انتخاب بین ثبات و رشد است. طلا طی قرنها، نقش سپر حفاظتی سرمایه را ایفا کرده و در برابر تورم و بحرانها، پایداری خود را اثبات کرده است؛ در حالیکه بیتکوین، بهعنوان یک دارایی نوآورانه با عرضهی محدود، پتانسیل رشد چندبرابری در اقتصاد دیجیتال را دارد.
برای یک سرمایهگذار هوشمند، طلا ابزار حفظ ارزش است و بیتکوین ابزار افزایش ارزش؛ ترکیب این دو، تعادلی میان امنیت و بازده ایجاد میکند که در شرایط بیثبات اقتصادیِ امروز، منطقیترین استراتژی سرمایهگذاری محسوب میشود.
سوالات متداول کاربران
- طلا بهتر است یا بیتکوین؟
بستگی به هدف و میزان ریسکپذیری شما دارد؛ طلا امنتر است، بیتکوین پربازدهتر اما پرریسکتر. - آیا بیتکوین امن است؟
از نظر فناوری بله، اما قیمت آن نوسان بالایی دارد. - طلا در برابر تورم بهتر عمل میکند یا بیتکوین؟
هر دو ضدتورمی هستند، اما بیتکوین در سالهای اخیر بازده بیشتری داده است. - آیا میتوان با پول کم بیتکوین خرید؟
بله، میتوانید حتی کسری از یک بیتکوین بخرید. - آیا طلا هنوز گزینه خوبی برای سرمایهگذاری است؟
بله، طلا همچنان یکی از امنترین ابزارهای حفظ ارزش پول است. - برای سرمایهگذاری بلندمدت کدام بهتر است؟
طلا برای ثبات و بیتکوین برای رشد بیشتر در بلندمدت مناسب است. - آیا امکان از دست رفتن بیتکوین وجود دارد؟
در صورت اشتباه در نگهداری (گمکردن کلید خصوصی) بله.
