بودجههای فرهنگی و علمی، سرمایهگذاری برای «تولید اندیشه، هویت و آینده» است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، در روزهای گذشته، بحثهای داغی پیرامون لایحه بودجه ۱۴۰۵، بهویژه در بخشهای فرهنگی و مذهبی در جریان است. تمرکز عمده این مباحث بر حجم بودجه نهادها و نحوه نظارت بر آنها در شرایط انقباضی است.
کل بودجه عمومی کشور در لایحه سال آینده ۵،۹۵۴،۰۰۰ میلیارد تومان است.
بودجه فرهنگی و مذهبی (بدون احتساب صداوسیما): ۸۱،۰۷۷ میلیارد تومان است. این رقم، معادل حدود ۱٫۳۶٪ (کمتر از یک و نیم درصد) از کل بودجه عمومی کشور است.
به عبارت دیگر کمتر از یکونیم درصد از بودجه عمومی، به طور مستقیم به ترویج و توسعه دین و مذهب در ساختار رسمی بودجهریزی اختصاص یافته است؛ رقمی که احتمالاً در سکولارترین حکومتها نیز برای بخش دین و مذهب در نظر گرفته میشود.
هر چند نظام بودجهریزی کشور در حوزههای فرهنگی و علمی با چالشهای ساختاری (پراکندگی، موازیکاری نهادها، ضعف نظارت و عدم تخصیص هدفمند بر اساس یک نقشه راه کلان) روبرو است، اما کاهش یا حذف این ردیف بودجهای نه تنها راهکار مناسبی نیست، بلکه میتواند پیامدهای زیانبارتری به همراه داشته باشد؛ بودجههای فرهنگی و علمی، سرمایهگذاری برای «تولید اندیشه، هویت و آینده» است که لازمه بومیسازی علم و تمدنسازی اسلامی است.
این در حالی است که یکی از پارادوکسهای عینی در نظام علمی و مدیریتی جمهوری اسلامی، توزیع نامتوازن منابع و توجه نهادی است؛ به گونهای که بودجههای پژوهشی و آموزشی عمدتاً به سمت پارادایم علوم انسانی غربی سرازیر شده و علوم انسانی اسلامی را در حاشیه قرار داده است.
این وضعیت نهتنها نوعی “مهجوریت برنامهریزیشده” را برای گفتمان اسلامی در عرصه انسان و جامعه ایجاد کرده، بلکه در واقع پرسشی بنیادین درباره کارآمدی، هدفمندی و اثربخشی کل نظام علماندوزی و مدیریت کشور را پیش مینهد.
سؤال این است که علوم انسانی غربی با این حجم از سرمایهگذاری، در حل کدامیک از مسائل اساسی کشور (از جمله معضلات اقتصادی، بحرانهای روانی ـ اجتماعی، یا ناکارآمدیهای مدیریتی) توفیق یافته است؟ به نظر میرسد نه تنها مسئلهای حل نشده، بلکه بر پیچیدگی و انباشت مشکلات افزوده شده است.
در مقام مقایسه، مدیریت کشور عمدتاً در اختیار میلیونها دانشآموخته همین نظام آموزشی است. در سوی مقابل، پژوهشگران علوم انسانی اسلامی، با وجود تمامی محدودیتها و محرومیت از منابع کافی، تولیدات علمی و نظری قابل توجهی ارائه کردهاند که توجه جدی و تخصیص عادلانهتر منابع را میطلبد.
یادداشت از: ولیالله عباسی، مدرس و پژوهشگر فلسفه و علوم انسانی
انتهای پیام/
- نویسنده: تسنیم tasnimnews
