گزارشها نشان میدهد تشدید محدودیتها در مسیرهای دریایی منتهی به بنادر ایران، نگرانیهایی درباره کاهش بخشی از عرضه نفت و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی در بازار انرژی ایجاد کرده است.
به گزارش اقتصاد آنلاین، رویترز نوشت: ارتش ایالات متحده اعلام کرده است که از روز دوشنبه، تردد تمامی کشتیها به مقصد بنادر ایران و خروج از آنها را متوقف خواهد کرد؛ اقدامی که میتواند حدود دو میلیون بشکه صادرات نفت ایران در روز را از بازار جهانی خارج کند و فشار جدیدی بر عرضه جهانی نفت وارد آورد.
این تصمیم پس از شکست مذاکرات اخیر میان ایران و آمریکا در اسلامآباد اعلام شده و در صورت اجرا، یکی از مهمترین مسیرهای صادرات انرژی در جهان یعنی جریان نفت ایران را بهشدت تحت تأثیر قرار خواهد داد.
بر اساس اعلام رسمی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، از ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا، هر کشتی که قصد ورود یا خروج از بنادر ایران را داشته باشد، متوقف خواهد شد. این محدودیت شامل تمام بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان میشود.
با این حال، واشنگتن تأکید کرده است که این اقدام به معنای مسدودسازی کامل تنگه هرمز نیست و کشتیهایی که از این گذرگاه برای عبور به کشورهای غیرایرانی استفاده میکنند، همچنان اجازه تردد خواهند داشت.
در مقابل، ایران این اقدام را «تنشزا» توصیف کرده و منابع نظامی این کشور هشدار دادهاند که هرگونه نزدیک شدن ناوهای نظامی آمریکا به محدوده تنگه هرمز میتواند به عنوان نقض آتشبس تلقی شود و با پاسخ سخت مواجه خواهد شد.
تأثیر مستقیم بر بازار نفت
تحلیلها نشان میدهد که اصلیترین پیامد این تصمیم، حذف بخش قابل توجهی از عرضه نفت ایران از بازار جهانی خواهد بود. بر اساس دادههای شرکت کپلر، ایران در ماه مارس روزانه حدود ۱.۸۴ میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است؛ رقمی که در ماه آوریل نیز در سطح ۱.۷۱ میلیون بشکه در روز برآورد شده است.
میانگین صادرات نفت ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۶۸ میلیون بشکه در روز بوده که نشان میدهد این کشور همچنان یکی از بازیگران مهم بازار نفت، بهویژه در سمت عرضه، محسوب میشود.
کارشناسان میگویند حذف این حجم از نفت در شرایطی که بازار جهانی با محدودیت ظرفیت مازاد تولید مواجه است، میتواند زمینهساز افزایش قیمتها در بازارهای جهانی انرژی شود.
نفت روی آب؛ عامل تشدیدکننده فشار عرضه
یکی از نکات مهم در تحلیل وضعیت فعلی، حجم بالای نفت ایران است که پیش از تشدید تنشها روی آب ذخیره شده است. طبق دادههای ردیابی کشتیها، تا اوایل ماه جاری بیش از ۱۸۰ میلیون بشکه نفت ایران در نفتکشهای مستقر در آبهای آزاد قرار داشته است.
این موضوع به این معناست که حتی در صورت توقف فوری صادرات، عرضه نفت ایران بهطور کامل قطع نخواهد شد و بخشی از محمولههای موجود همچنان وارد بازار خواهد شد. با این حال، ادامه وضعیت فعلی میتواند در میانمدت اثر کامل خود را بر بازار نشان دهد.
وضعیت تنگه هرمز و تردد نفتکشها
با وجود اعلام آتشبس موقت در هفتههای گذشته میان واشنگتن و تهران، گزارشها نشان میدهد که تردد نفتکشها در تنگه هرمز همچنان در وضعیت پرریسک و محدود قرار دارد.
برخی شرکتهای کشتیرانی نیز مسیر خود را تغییر دادهاند. گزارشها حاکی از آن است که چند نفتکش در روزهای اخیر از ورود به این گذرگاه خودداری کردهاند یا در نزدیکی آن متوقف شدهاند.
در همین حال، چند نفتکش حامل محموله از کشورهای منطقه مانند امارات متحده عربی و کویت وارد خلیج فارس شدهاند، اما فضای کلی بازار حملونقل دریایی همچنان محتاطانه توصیف میشود.
بر اساس دادههای کپلر، پیش از تشدید تنشها بیش از ۱۸۰ نفتکش حامل حدود ۱۷۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی در منطقه خلیج فارس در حال تردد یا انتظار بودهاند.
کدام کشورها بیشتر آسیب میبینند؟
پیش از آغاز درگیریها، بخش عمده صادرات نفت ایران به مقصد چین انجام میشد؛ کشوری که بزرگترین واردکننده نفت خام در جهان محسوب میشود. همچنین گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد برخی کشورها مانند هند نیز اخیراً در حال از سرگیری واردات نفت ایران بودهاند.
در سطح کلانتر، حدود ۲۰ درصد از کل نفت و گاز جهان از مسیر تنگه هرمز عبور میکند؛ مسیری که نهتنها برای ایران، بلکه برای عربستان سعودی، عراق، کویت و امارات نیز اهمیت حیاتی دارد.
تحلیلگران انرژی هشدار میدهند که هرگونه اختلال پایدار در این مسیر میتواند به افزایش هزینه حملونقل، رشد قیمت انرژی و ایجاد شوک در بازارهای جهانی منجر شود.
چشمانداز بازار
با توجه به تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، بازار جهانی نفت در وضعیت حساس قرار گرفته است. از یکسو کاهش احتمالی صادرات ایران میتواند عرضه را محدود کند و از سوی دیگر، نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز ریسکهای بیشتری را به بازار تحمیل میکند.
در چنین شرایطی، معاملهگران انرژی چشم به واکنش اوپک پلاس و همچنین تحولات سیاسی میان تهران و واشنگتن دوختهاند؛ عواملی که میتوانند مسیر قیمت نفت در هفتههای آینده را تعیین کنند.
- نویسنده: اقتصاد آنلاین
